Wtorne zaburzenia osobowosci
Istnieją stany kliniczne do złudzenia podobne do psychopatii, które są efektem przebytych organicznych uszkodzeń tkanki nerwowej. Nadano tym stanom nazwę charakteropatii. Rozpoznanie takiego stanu opiera się na dowodzie, że chory przebył istotnie chorobę mózgu, uprzednio nie zdradzał zaburzeń charakterologicznych, a stwierdzalne w chwili obecnej cechy osobowości pozostają w związku przyczynowym z przebytą chorobą organiczną. Charakteropatię, zgodnie z definicją jej twórcy Bilikiewicza, należy uważać za odmianę zespołu psychoorganicznego. W tej grupie zmian wtórnych osobowości wymienia się w zależności od etiologii: charakteropatię po gruźlicy mózgu, charakteropatię po urazie czaszki (pourazową), charakteropatię miażdżycową, charakteropatię u chorego na padaczkę. W grupie wtórnych zaburzeń osobowości na szczególną uwagę zasługuje charakteropatia u chorego na padaczkę. Padaczka, jej rozpoznawanie, leczenie i rehabilitacja należy do neurologii. Występujące jednak w przebiegu padaczki choroby psychiczne i zmiany charakterologiczne są domeną psychiatrii. Oto cechy wtórnych zaburzeń osobowości w przebiegu padaczki. W dziedzinie życia uczuciowego widzimy łatwo powstające reakcje dysforyczne i euforyczne, egocentryzm, egoizm, wyniosłość, przymilność, pedanterię, moralizatorstwo, używanie w wypowiedziach zdrobnień, wzmożoną religijność, skłonność do kumulowania afektu (narastanie ujemnych przeżyć afektywnych) i wybuchów skumulowanego afektu. W dziedzinie zmian intelektualnych daje się stwierdzić ogólne spowolnienie procesów myślowych, ubóstwo materiału pojęciowego, przylepność uwagi (trudność przełączania uwagi), zaleganie procesu myślowego, konieczność przesadnego precyzyjnego wykańczania myśli i trudności przełączenia tematycznego w rozmowie i wypowiedziach. Te zmiany życia uczuciowego i intelektu powodują duże trudności adaptacyjne chorych w życiu rodzinnym i społecznym.